 İSTANBUL - Türkiye’de her yıl yüz civarında Kürtçe kitap basılırken bunlar arasında Kürtçe çocuk kitapları yok. Kürt yazarlar şimdiye kadar çocuklar için kitaplarına yönelmezken, Kürt yayınları da bu konuda iyi bir pratiğe sahip değiller. Bu konuyu Kürt yayınevlerinin editörleriyle görüştük.
KİTAPLAR BÜYÜKLER İÇİN YAZILIYOR
Halkların geleceğinin çocuklar olduğu biliniyor ve bir dilin geleceğinin çocukların onu öğrenmesiyle bağlantılı olduğu da... Eğer yeni nesil bir dili öğrenmişse, o dilin kaybolması, ortadan yok olması mümkün değil. Gelişmiş ülkelerde durum böyle. Ama Kürtlerde durum farklı. Kürtlerde kitaplar çocuklar için değil, büyükler için yazılıyor. En azından şimdiye kadar ortaya çıkan pratik böyle.
Ünlü Kürt yazarı Ehmedê Xanî 1683 yılında “Kürt çocukları için yazdım” dediği “Nûbehara Biçûkan”ı kaleme aldı, Kürt çocuklarının kendi dilinde okuyup yazmasını diledi. Normal hallerde bu adımın geliştirilmesi gerekirdi ama “Nûbahara Biçûkan” üzerine 200 yıldan fazla bir zaman geçmesine rağmen hala Kürt çocukları için yazılan Kürtçe kitapların sayısı bir elin parmaklarını geçmiyor. Kürt yazarlar Kürtçe çocuk kitapları yazmaktan uzakken, Kürt yayınevlerin de bu alanda pek adım atmamışlar.
2007’DE 109 KÜRTÇE KİTAP BASILDI
Diyarname adlı internet sitesini 2007 istatistiklerine göre bir yıl içinde Türkiye’de 109 Kürtçe kitap basılmış ama bunların içinde bir tane bile çocuk kitabı yok.
1990’ların başından beri Türkiye’de Kürtçe yayıncılığa kısmen izin verildi. O günden bugüne basılan Kürtçe çocuk kitabı üç-beşi geçmiyor. Kürtlerin bilinen ve en ünlü yayınevlerinden Avesta Yayınları, Aram Yayınları, Belki Yayınları, Hivda Yayınları, Do Yayınları hiç Kürtçe kitap yayımlamamış. Lis Yayınları “Azad” adında bir tane, Nûbihar Yayınları “Teyrê Xerîb”, Vate Yayınları bir kaç tane ancak basmış. Diyarbakır Sur Belediyesi Kürtçe çocuk kitapları basarken önü kesildi; Belediye Başkanı ve Melis Üyeleri görevden alındı, böylece bu adımda son buldu.
Okulların tatil olduğu bugünlerde birçok Kürt çocukları köyde anne babasına gönderiyor, biraz köy havası alsın, birazda Kürtçe öğrensin mahiyetinde... Ama Kürt çocukları okulların olmadığı bu yaz döneminde Kürtçe kitap okumaktan yoksun.
Kürt yayınevlerinin bu konudaki düşünceleri, yaklaşımları üzerine yayınevlerinin editörlerinin görüşlerine başvurduk.
ÇOCUK KİTAPLARI İÇİN “HELİN” KURULUYOR
Abdullah Keskîn (Avesta Yayınları Editörü): Yayınevimizi kurduğumuz ilk günden beri Kürtçe çocuk kitaplarını yayımlamak istedik ama çocuk edebiyatına hakim değildik. 1999-2000 yılında APEC’ten iki takım çocuk kitabını getirdik ama iki yıl gibi bir sürede satamadık, bu bizi tamamen umutsuzlaştırdı.
İki yıl öncesine kadar da ne maddi ne manevi yönden çocuk kitaplarını yayımlama konusunda hazır değildik. Ama şimdi kendimizi hazır hissediyoruz. Şimdi Kürtçe için çocuk kitapları üzerine araştırmalar yapıyoruz. Şimdi bu konuda Kürt potansiyeli de var.
İngilizce, Almanca, Fransızca, Norveççe, İsveççeden örnekler topladık, onlar üzerine çalışıyoruz, bazılarını da Kürtçeye çevireceğiz. Kürtçe yazılanlarda var, onları da basacağız. Newroz üzerine çizgi roman tarzında bir şey var, Kürmanci, Sorani ve Zazaki üç lehçede yayınlayacağız.
Bu sonbahar da Kürtçe çocuk kitaplarının basımına başlayacağız. Bunun için “Hêlîn” adında bir yayınevi açıyoruz, Hêlîn’in çatısı altında Kürtçe çocuk kitaplarını basacağız. Kitaplarımız Kürmanci ve Zazaki birlikte basılacak.
Çocuklara hitap etmeyen dilin geleceği yok. Bununla beraber artık insanlarda Kürtçe çocuk kitaplarının olmamasından şikayetçi. Eğer bu şikayet çocuk kitaplarını sahiplemede de kendisini gösterirse çok ciddi bir sonuç çıkar ortaya. Her şeye rağmen çocuk kitaplarını basma konusunda kendimizi mecbur hissediyoruz ve basacağız.
SONBAHARDA ÇOCUK KİTAPLARI BASILACAK
Hüseyin Gündüz (Do Yayınları Editörü): Geçen sene çocuk kitaplarını basmak istedik ama maddi durumumuz el vermedi, projeyi bekletmek zorunda kaldık. Ama bu sonbaharda ne olursa olsun en az 3-4 tane Kürtçe çocuk kitabını basacağız. Bunlar arasında geleneksel öykülerde var, modern öykülerde var.
Tabi şunu düşünüyoruz; Büyükler okumuyor, çocuklar nasıl okuyacak ama bir gerçek var ki yavaş yavaş okuyucu oluşuyor. Zaten önce çocuklardan başlamak gerek. Türkiye’de her gün Kürtçe okuma oranı yükseliyor. Bunda kursların da etkisi var. Dil ekonomiyle olur, eğer insanlar bu dilden para kazansalar, bu dili mecburen okuyacaklar.
‘KİTAPLARINIZI GETİRİN BASALIM’
Süleyman Çevik (Nûbihar Yayınları Editörü): On yıldır ‘kim projesini getirirse muhakkak basarız’ diyoruz. İnsanlarla tek tek ilişkiye geçip takım takım Kürtçe çocuk kitaplarını basmak istiyorum. Eğer birinin elinde varsa getirsin ben basabilirim.
Çocuk kitaplarının olmaması büyük bir eksiklik, çocuk kitapları olmalı. İnşallah bir şekilde bu meseleyi de hallederiz.
Çok kişi bize ‘çocuk kitapları var mı’ diye soruyor, ‘yok’ diyoruz. Hoş bir durum değil tabi. Dünya piyasası gibi çocuklar için kitaplar hazırlanmalı. Kısa öyküler hazırlanmalı. Elinde hikayeleri olan olursa, getirsin biz yayımlayacağız.
‘2009’DA GÜZEL ŞEYLER ÇOCUKLARA SUNACAĞIZ’
Lal Laleş: (Lîs Yayınları Editörü): Kürt edebiyatında çocuk edebiyatının yeri ne olmalı? Bir süredir ben ve Lis Yayınları Yayın Kurulu bu soruyu tartışıyor. Bazen bilgili, enformasyona sahip büyükler ‘biz yazılı Kürtçeyi anlamıyoruz’ diyorlar. Bazıları artık niye bilmiyorum ama bunu akademik Kürtçe olarak adlandırıyorlar. Acaba çocuk edebiyatını gençler ve büyükler için okumanın başlangıcı mı yapalım... Bence çocuk ve genç edebiyatıyla birlikte, polisiye, fantastik, korku ve diğer edebiyat türleri Kürt okurların çoğalması için yardımcı olabilirler.
Aslında Lîs Yayınları baştan beri Kürtçe çocuk kitapları üzerine eğiliyor. “Zarokname” bölümü altında yazar Mîran Janbar’ın “Azad” isimli çocuk kitabını yayımladık. Anne baba ve çocuklar tarafından ilgiyle okundu. Şimdi biz yayın evimizin çocuk kitapları politikasını yeniden oluşturuyoruz. 2009 yılında Kürt çocuklarına hoş ve şirin şeyler sunacağız.
‘GELİŞEN DÜNYAYA UYGUN GELİŞEMİYORUZ’
Hüseyin Siyabend (Hîvda Yayınları Editörü): Sorumluluğun bilincinde olan bir toplumun aydınları veya yayıncıları, Kürt çocuklarına yönelik çalışmaların kıtlığı veya hiç olmaması, Kürdi bir toplum olmaktan çok siyasal bir kitle olmamızdan kaynaklıdır. Özelikle eğitim iki yönlü gelişiyor 1- Okuma bu düşünceyi geliştirir 2- "Görsel eğitim" yeni "Amerikan modeli" bu ise "anlamayı derinleştirir" düşünsel ilişkilerde" "okuma" veya "görsel eğitimde" anlama maalesef çok geriyiz. Gelişen dünyaya uygun gelişemiyoruz ve bunun en büyük kurbanı da maalesef Kürt çocuklarıdır.
Bir toplum yoksul ve fakir olunca iyilikleri bile aşağılanır. İktidarı olan kimselerin kötülükleri bile eğitim ve sanat olarak karşımızda duruyor. Kürt çocukları duvara tırmanarak pencereden içeri Kültür ve eğitim hırsızlarını görüyor, hem de yumuşak, sessiz ayak seslerini de duyuyorlar. Bu konuda Hivda İletişim olarak henüz hiç bir çalışmamız olmamıştır. Ama baskı aşamasında diyebileceğimiz Kürt çocukları için "Yek li ber sifran bejimar " adlı bir çalışma var, inşallah en kısa zamanda çıkara biliriz.
YASAL UYARI: Fırat Haber Ajansı (ANF) servis ettiği haber ve fotoğrafları aboneleri dışında, ajansın izni olmadan KOPYALAMAK veya YENİDEN YAYINLAMAK YASAKTIR..
ANF NEWS AGENCY |
Yazdir 
Yorum Ekle