İSTANBUL / Suriye sınırları içerisinde yaşayan Kürtlerin Suriye rejimi tarafından nelerle karşı karşıya bırakıldığını çoğu zaman duymuşuzdur. Belki de hiç duymamışızdır. Fakat bilinen bir gerçeklik şu ki, Suriye’de demokrasi, insan hakları ve daha birçok hak Kürtler için geçerli değildir. Bugün Suriye’de yaklaşık 2 milyon Kürt yaşıyor. Suriye, 1962’de başlattığı bir uygulama ile sınır boylarında yaşayan 150 bin Kürdün kimliğine el koymuş. Kürtleri yaşadığı topraklardan koparan Suriye rejimi, sözkonusu topraklara daha sonra ülkenin iç kesimlerinden getirdiği Arapları yerleştirdiği belirtiliyor.
43 yıldır kimliksiz yaşayan Kürtlerin sayısı 15 bin ile 350 bin arasında değişiyor. Suriye hala bu Kürtlere kimlik vermiyor. Bu durumda Kürtler ne işyeri açabiliyor, ne ev satın alabiliyor, ne de yabancı bir ülkeye çıkış yapabiliyor. Kimliksiz yaşayan Kürtler, askere gitmiyor, seçme ve seçilme hakkını kullanamıyor. Siyasete soyunan resmi kimliği bulunan Kürtler dahi, çoğunlukla Suriye Gizli Servisi’nin soruşturmalarına maruz kalıyor. Kürt çocukları ise okula gidebiliyor; ancak okuldan aldıkları diploma mesleklerini icra etmelerine imkân vermiyor. Çünkü hükümet okuldan alınan diplomaları dikkate almıyor. Suriye sınırları içerisinde yaşayan Kürtlerin her anlamda sesleri kısılmış, istemleri bastırılmış…
SURİYELİ KÜRTLERDE ‘EŞİRET’ OLGUSU
Türkiye’de okuyan ve Suriye Kürtlerinden olan bir öğrenci… Gerçek ismini veremiyorum. Çünkü Suriye rejiminde kamerayla film, belgesel vs. herhangi bir şey çekmeniz durumunda sizin sonunuz hapis ve daha birçok uygulama olabiliyor. Hatta vatandaşlıktan atılabilirsiniz ve daha bir sürü şey… Takma ismi Kalê Ciwan, Suriye’de yaşayan ve köylü Kürtlerin yaşamlarını anlatan “Suriye Kürt Köylerinde Bir Gün” adlı belgeselinin çekimlerini bitirdi. Zorluklarla çektiği ve gizli tuttuğu çekimlerde yaşadıklarını, filminin içeriğini, Suriye’de yaşayan Kürtlerin sorunlarını konuştuk.
Kalê Ciwan belgesel filminde Suriye Kürt köylerindeki toplumsal sistemi anlatıyor. Kısa süre zarfında Kürt köylülerin hayatlarından en önemli spotları vermeye çalışıyor. Suriye Kürt köylerindeki Kürtler nasıl yaşıyorlar, hangi sisteme göre ilişkileri yürütüyorlar? Bu pek bilinmeyen soruların cevabını vermeye çalışıyor. Bilindiği üzere Kürt toplumunda eskiden beri aşiret değil “eşîret” vardı. Ciwan da o uzak köylere gidip oralarda eşîretin nasıl ayakta kaldığını ve kendini nasıl ayakta tuttuğunu irdelemiş. Eşîretin Kürt toplumunun üzerindeki etkini ve aynı zamanda Suriye’deki Kürt siyaseti üzerinde oynadığı rolün ne olduğu anlatılıyor “Suriye Kürt Köylerinde Bir Gün” adlı belgesel filminde.
TEHLİKELİ ÇEKİMİN SONU HAPİS OLABİLİRDİ
Filmin yönetmeni Kalê Ciwan, çekimler sırasında çektikleri zorluklara dikkat çekiyor. Baas rejimini duyan herkes bilir ki, Suriye’de böyle bir film çekmenin ne kadar zor ve tehlikeli olduğunu. Çekimler esnasında her an hazır olduklarını belirten Ciwan, “Ne zamanı ve nerde yakalansaydık direkt hapse atarlardı ve en az iki sene hapiste kalırdık” diyor. Yaşadıkları en zor yanın ise, onlardan önce kimse o köylere gitmemiş. Gazeteci veya hiçbir film ekibi oralara gitmemişti. Bu nedenle köylülerin çoğu hem kameradan utanırlarmış. Hem de korkuyorlarmış. Çünkü köylülere çok garip gelmiş kameralı adamlar. Bu nedenle film ekibi onlara genelde kolay sorular ve tehlikeli olmayan soruları hazırlamışlardı. Aynı zamanda çok hassas davranmışlar köylülere.
Filmin yönetmeni Kalê Ciwan, belgeselin ana temasının eşîret ve etkilerinin olduğunu belirtiyor. Filmde en çok eşîretten bahsedildiğini, eşîretin olumlu ve olumsuz yanlarını, eşîretin yasalarına da değindiklerini söyleyen Ciwan, bu kuralların çoğu zaman olumsuz ve çok eskiden kaldığını anlattıklarını belirtiyor. Ancak eşîret orada bir sistem olduğunu ve ne kadar olumsuz yanları varsa o kadar köylülerin o sisteme ihtiyaçları olduğunu dillendiriyor. Çünkü başka bir sistem yok veya devlet yeni bir sistem bulmaya ve onun için çalışmaya izin vermiyor. Bir noktaya daha dikkat çekmek istediğini belirten Ciwan, Suriye’deki Kürt siyasi partileri eşîretin etkisi altında kaldıklarını ve partilerin çoğu artık toplumda etkisiz hale geldiğini, aynı zaman köylerde aydınların rolünün hiç olmadığını vurguluyor.
HERKES BURAYI UNUTMUŞ, KADERİNE BIRAKILMIŞ
Suriye’deki aydınların, Kürt siyasi partilerin ve kısacası herkesin toplumu ve köylüyü unutmanın böyle bir filmin çekimini gerçekleştirmede temel etken olduğunu söyleyen Ciwan, kimsenin gerçekten Kürt toplumunu anlamadığını ve onların aslında sadece siyasetle ve rejimle uğraştıklarını vurguluyor. Onların toplumla aralarındaki bağının koptuğunu ya da öyle bağın hiç olmadığının eleştirisini sunuyor Ciwan. Her şeyin şehirlerde kaldığını, ancak şehirlerde bile toplum partilerden uzak, kendi kendini yönettiğini belirten Ciwan, burada bizim asıl amacımız soruları sormak ve toplumla aydınlar, partiler ve de sivil organizasyonlar arasındaki bağlantıyı nasıl kurabileceğinizi aramak istediklerinin ana hedefi olduğunu söylüyor.
“Hep gerçeği anlatmak istiyoruz bunun içinde çaba harcadık, ama ne kadar gerçeği anlattığımı ancak seyirci bilebilir” diyen Ciwan, Kürt toplumunun belli olduğunu Urfa’nın Kobanî’den, Mardin’in Qamişlo’dan farkının olmadığını söylüyor. Başka projeleri de hayata geçirmek istediğini belirten Kalê Ciwan, bu projenin diğer projelerine bir altyapı olarak değerlendirilmesini istiyor. Yeni projelerinde yine Suriye’de yaşayan Kürtlerle ilgili film ve ya belgeseller çekmek istiyor. “Suriye Kürt Köylerinde Bir Gün” adlı belgesel filmin Ortadoğu’da insan hakları ve demokrasi için çalışan bir enstitü olan “Tharwa Enstitüsü” tarafından desteklendiği belirtildi.
|
Yazdir 
Yorum Ekle