CENEVRE / Evrenin nasıl meydana geldiğini anlamak için yapılan dünyanın en büyük ve en pahalı fizik deneyi İsviçre-Fransa sınırında başladı.
Deney, ‘Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’ olarak adlandırılan cihaz, Fransa-İsviçre sınırında, Cenevre yakınlarındaki Alp dağlarının Jura dağlık alanının 175 metre altında yer alan 27 kilometre uzunluğundaki bir tünelde gerçekleştirildi.
Cihaz, sabah saatlerinde Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi, CERN ana merkezinde toplanan 20 yıldır bu ana bekleyen bilim insanlarının tezahüratları altında ilk kez çalıştırıldı.
Cihazın çalıştırılması ile birlikte ilk proton huzmesi tünelin üçte birlik bölümüne başarıyla gönderildi. Deney sırasında birbirine zıt yönlerde hareket eden, iki paralel proton demeti yollanıyor. Protonlar ışık hızına yaklaştığında, çarpıştırıcının içindeki süper iletken mıknatıslar ışın demetlerinin yönünü değiştirerek, protonları muazzam bir hızla birbiriyle çarpıştıracak.
Deneyin gerçekleştirildiği Büyük Hadron Çarpıştırıcısı cihazı, dünya ve evrenin en ücra köşelerindekinden daha soğuk bazen de güneşin ortasındaki sıcaklıktan daha sıcak ve evrende rastlanabilinecek en derin boşluktan daha boştur. 20 yılda binlerce bilim insanı tarafından gerçekleştirilen ve 4 milyar Euro’ya mal olan cihaz bugüne kadar yapılmış en bahalı deney özelliğine sahip.
Deneyin amacı, 14 milyar yıl önce evrenin meydana geldiği 'Big Bang' - Büyük Patlama'dan mikrosaniyeler sonraki ortamı yeniden yaratmaktır. Zira bilimciler bugünkü evrenin temel taşlarının o anlarda şekillendiği düşünüyorlar. Bilim insanları çarpışmadan doğacak "enkazı" inceleyerek, evrende bugüne dek sır olarak kalan bazı konulara ışık tutmayı umuyor.
Deneyle Higgs bozonu olarak tanımlanan 1964 yılında İngiliz fizikçi Peter Higgs tarafından keşif edilen ‘bozon’ tespit edilemezse teorik fiziğin altüst olabileceği ileri sürülüyor. Deney öncesi, dünyayı yutacak bir kara delik meydana geleceği endişeleri, deneyi iptal etme girişimlerine yol açmıştı.
Atom parçalayıcının çalıştırılmasıyla bir kara deliğe yol açarak güçlü enerji alanlarının ortaya çıkacağı, ya da garip bir parçacığın oluşarak, dünyayı sıcak bir sıvıya çevireceğinden endişe eden Almanya'daki Tübingen Üniversitesi'nden bir biyokimyacı liderliğindeki bir grup Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvurdu. Ancak mahkeme 29 ağustos’ta aldığı bir kararlar deneyin durdurulması başvurularını reddetti.
ANF NEWS AGENCY |