Pêkhatinên 1’ê Gulana 2008’an nîşan da ku polîtîkaya klasîk a dewletê ne tenê li Kurdistanê her wiha li Tirkiyeyê jî îflas kiriye. Hatiye piştrastkirin ku xitimîna di siyaseta dewleta Tirkiyeyê de êdî bi nêzîkahiyên heta îro hatine nîşandan çareser nabe.

Tevî vê rastiyê jî, şahidî tê kirin ku Tirkiye di siyaseta klasîk a înkar û îmhayê de nêzîkahiya xwe bi israr didomîne. MHP xwe ji bo desthilatdariyê amade dike. Piştî hilbijartina 22’yê tîrmehê Serokê Giştî yê MHP’ê Devlet Bahçelî ragihandibû ku li meclîsê ew xwedî ‘rola kontrolê’ ne û amadekariyên dimeşînin wê demê anîbûn ziman. Pêwîst e ev amadekariyên MHP’ê cidî bêne dîtin.

Gelo MHP li ser zemînê siyaseta yasayî dikare wê yekê pêk bîne? Bersiva vê pirsê mijareke nîqaşê ya cuda ye. Lê belê di haydarbûna vê yekê de feyde heye.

Mîna MHP’ê, CHP’ya ku partiyeke di polîtîkaya statukoparêz, înkar û îmhayê de israr dike, dixwaze vê têkçûna AKP’ê ji bo xwe bi kar bîne. CHP jî xwe ji bo hikûmetê amade dike. Heta xwe ji MHP’ê jî bişanstir dibîne.

CHP ji bo xwe bigihîne vê hedefa daye ber xwe, dîroka xwe bi kar tîne. Hewl dide bi binavkirinên mîna, sosyaldemokrat û hwd. şansê xwe zêde bike. Bi vî aliyê xwe CHP jî mîna MHP’ê bi xetera ku siberoja gelê tirk û kurd ji holê rake nêzîkahiyan nîşan dide. Bila neyê jibîrkirin ku di vê mijarê de tecrûbeya CHP’ê pir zêde ye.

Hîn di hişan de ye bê çawa CHP’ya bi Bulent Ecevît re di destpêka salên 1970’î de çawa bû desthilatdar. Ji bo ku nerazîbûna gel a li hemberî faşîzma 12’yê Adarê, dîsa ji bo berjewendiyên hêzên desthilatdar bi kar bînin mîna bijarkekê derxistin pêşberî gel. Ji ber tunebûna alternatîfan, li dijî faşîzma 12’yê Adarê meyla gel da ser CHP’ê.

Niha dîsa li Tirkiyeyê tê xwestin riya pêşketinên xeter ên bi heman rengî were vekirin. Vê carê jî dixwazin bi CHP’ya Denîz Baykal heman tiştî bikin. Lê belê Denîz Baykal, ne mîna Bulent Ecevît xwedî karîzma ye. Di nava CHP’ê de jî nerazîbûnên ku pêwîst nakin li hemberî lîderê partiyê hebin, li dijî Baykal tên rojevê. Di nava gel de jî ji sempatiyê bêtir antîpatiyek li hemberî wî heye.

Tevî hemû rastiyên MHP û CHP’ê dîsa jî tê xwestin valabûna ji ber AKP’ê bimîne ji aliyê van partiyan ve bê dagirtin. Ev ji xirabiya herî mezin a li hemberî gelê kurd û tirk pê de ne tiştekî din e.

MHP partiyeke faşîst e. Sicîla wê lewitî ye. Partiyeke ku xwîna kurd, elewî û şoreşgeran bi destê wê ve ye. Tevkujiyên ku îmzeya wê li bin e hêj ji bîra kesî neçûne.

Xwe amadekirina partiyeke xwedî taybetmendiyên bi vî rengî ya ji bo desthilatdariyê tiştekî erjeng e. Tu cudahiya CHP’ê ji MHP’ê nemaye. Maskeya li ber rûyê CHP’ê ketiye. Êdî tu partî û derdor sosyal-demokrasîbûna CHP’ê qebûl nake. Hejmara yên dibêjin CHP partiyeke faşîst e pir e.

Mîna MHP’ê xwe amadekirina ji bo hikûmetê ya CHP’ê jî balkêş e. Sedema bingehîn a ku MHP û CHP xwe ji bo desthilatdariyê amade dikin, parçebûna di navbera derdorên çep û demokrat de ye. Li Tirkiyeyê derdorên çep û demokratîk ne bêhêz û lawaz in; parçebûyî ne.

Ev rewşa parçebûyî zaafa herî mezin a çepgir û demokratên Tirkiyeyê ye. Ev zeaf ji aliyê olîgarşiya tirk ve tê bikaranîn û kûrkirin. Dema ku derdorên çep û demokrat ên Tirkiyeyê vê kêmasiyê ji ser xwe biavêjin, wê demê tu astengî li pêşiya wan namîne û derfeta derketina holê ya talûkeyan jî ji holê radibe. Têkoşîn û tiştên diqewmin ên gelên Tirkiyeyê bingeha herî bihêz a derdorên çep û demokrat xwe bispêrinê ye. CHP’ya Ecevît di destpêkên salên 1970’yî de bi desteka hêzên çep û demokratîk bû hikûmet. Piştî salên 1980’yî ANAP’a ku gotinên çep û demokratîk bi kar anîn bû hikûmet. Di salên destpêka 2000’an de, du caran ser hev derketina AKP’ê ya mîna partiya yekemîn a di hilbijartina de jî ji ber valabûn û tiştên ku çepgir û demokratan nekirin bi kar anîn û valabûn dagirt pêk hat.

AKP’ê jî gotinên derdorên demokratîk û çepgir bi kar anîn xwe kire desthilatdar.

Li Tirkiyeyê di rewşeke ku derdorên çep û demokrat rola xwe ya bingehîn naleyizin de, heger gotinên wan bi tenê karibin bandoreke bi vî rengî bikin, diyar dibe ku heger derkevin qada siyasetê û rola xwe ya bingehîn bileyîzin wê bandoreke çawa nîşan bidin. Ji bo hêzên çep û demokratîk karibin li Tirkiyeyê rola xwe ya dîrokî bileyîzin hemû derfet amade ne. Tenê ku ev rastî baş bê dîtin û nêzîkahiyeke li gorî wê bê nîşandan.

Dema ku li Tirkiyeyê hêzên çep û demokrat gihîştin asta ku rola xwe bileyîzin, wê demê CHP û MHP’ê tevî ku temenê wan qediya ye, wê nikaribin li qada siyasetê xuya bikin. Ev yek jî ji bo bejewendiyên gelê kurd û tirk bê nirxandin wê bibe sedem ku pêvajoya em tê re derbas dibin rast were dîtin û derfeta tevgera li gorî pêwîstiyên demê biafire.

Rêber APO, destnîşan dike ka ev pêvajoya ku ji bo gelê kurd û tirk dîrokî ye divê çawa were pêşwazîkirin. Li ser vê bingehê pêşniyara Partiya Sîwan a ku çepgir, demokrat, rewşenbîr û derdorên hestiyar ên gelê kurd û gelê tirk werin cem hev hatiye kirin.

Ev destnîşankirin û pêşniyara Rêber APO, tê wateya garantiya derbasbûna serkeftî di deriyê ji bo gelê kurd û tirk di nirxê dîrokî de ye. Dema ev pêk were wê derfet nemîne ku MHP û CHP xwe mîna alternatîfekê derxin pêş.