Mizah toplumsal çelişkileri, siyasal çarpıklıkları gülünç bir şekilde gözler önüne serer. Ve gerçek mizah sınıfsaldır. Güldürürken de düşündürür, iğneler, sorgular, toplumun gerilikleriyle de alay eder, anlattığı bir avuç insanı da sarsıtır. Muzeffer İzgü’nün de belirttiği gibi mizah ikiye ayrılır. Biri daha önce de belirttiğimiz gibi sanıfsaldır. Haksızlıklara mizahın etkili silahıyla saldırır. Diğeri ise ezenlerin kasıklarını tuta tuta güldüğü, hoş zaman geçirmek amacıyla yazılan mizahtır. Yazar Muzaffer İzgü bu tür mizahı da “şaklabanlık” olarak nitelendiriyor ve “gerçek mizah eğlendirme aracı değildir,” diyor.
Lunaçarski, ‘’ Gülme eğlendirdiği kişiyi değil, kendisiyle eğlenen kişiyi öldürür,’’ derken bir gerçekliğe de işaret ediyor. O da mizahın çok ciddi bir iş olduğuna. Büyük acıların, büyük haksızlıkların yapıldığı yerlerde mizah potansiyelinin yüksek olduğuna inanıyorum. Bu açıdan Kürt coğrafyası doğacak, gürül gürül akacak güçlü bir mizaha gebedir. Kanımca bu güçlü çıkışa Amed, diğer alanlarda olduğu gibi mizaha da öncülük edecek. Bu güçlü çıkışın emarelerine şimdikten rastlamak mümkün. A. Kadir Konuksever, Ömer Dilsoz ve çizgide Doğan Güzel bu düşüncemize iyi birer örnek teşkil etmekteler. Ki şimdikten geleceğin güçlü mizahçılarının isimlerini çoğaltabilmek mümkün. Yazılı mizahın coğrafyamıza girişi çok geç olmuştur. Kürtçe mizah ise henüz emekleme aşamasında. İsterseniz kısaca coğrafyamızda mizahın gelişim evrelerine bakalım.
Teodor Kasap tarafında 1870’de çıkartılan ilk mizah gazetesi Diyojen, toplumsal ve politik konuları işler. Diyojen, bildiğimiz gibi bir antik Yunan filozofunun ismidir. Diyojen’in gündüz fenerle dolaştığı söylenir. “Gündüz fenerle niye dolaşıyorsun, “ diye soranlara da “insanı arıyorum” dermiş. Bir fıçının içinde yaşamasıyla da bilinir. Bir gün Büyük İskender’e şöyle der ; ‘’ Çekil, gölge yapma başka ihsan istemem.’’ gazetenin isim seçiminde de görüldüğü gibi mizah iyiyi, güzeli, insanı, başkaldırıyı, aydınlık bir toplumu ve temiz bir siyaseti arar. Karanlık üreten şer odaklarının gülünç taraflarını bulup çıkartır. Öyle olunca da diğer sanatlar da da görüldüğü gibi egemen güçlerce yasaklanır. Osmanlı döneminde mizah gazetesi olan Diyojen’in başına ne geldiğini net olarak bilemiyorum. Ama, Abdülhamit döneminde yaklaşık 32 yıl mizah dergilerinin ve gazetelerinin çıkmadığı görülür. Bu yasaklamalar Meclis-i Mebusan 1878’ de kapatıldıktan sonra başlar.
Mizah Arapça’nın Müzah kelimesinde gelmektedir. Şaka, latife, eğlence ve gülmece anlamına gelir. Ki bazı yazarlar mizaha gülmece demeye de başladılar. İlk gülmece sözünü ortaya atan da Aziz Nesin’dir.
Cumhuriyetin kuruluşundan sonra da Markopaşa adında bir dergi çıkartılır. Ve toplumcu gerçekçi edebiyata parelel bir gelişme kaydeder. Dergide yazan Aziz Nesin, Sabahattin Ali, Rıfat Ilgaz mizahın gelişmesine katkıda bulunurlar. Avrupa taklitçiliğinin etkisi kırılır ve Türkçe mizah kendi uslubunu yani mecrasını bulur. Mizah Yazarlarını ve mizahı anlatırken A. Kadir Konuk’u görmemezlikten gelmek körlükle eş değerdir. A. Kadir Konuk, Kürt asıllı bir yazar. Ama Kürtçe bilmediği için Türkçe yazıyor. Kürtçe mizah dergilerine ve eklere ihtiyaç var sanırım. Kürtçe çıkan mizah dergisi ‘’pînê” kapanmak zorunda kalmıştı. Yine de değişik gazete ve dergilerde mizahi tarzda yazılmış öykü ve yazılara rastlamak mümkün.
A. Kadir Konuk’u yazmak kolay olmasa gerek. Yani ömrüne 24 kitap sığdırmış ve romanlarda rastlanabilecek kadar macera dolu bir yaşamın sahibi, yani sıradan olmayan bir yazardan söz ediyoruz. Zer Yayınları’nda çıkan romanı hariç tüm kitaplarını okuma fırsatım oldu. Mezopotamya Yayınları’ında çıkmış ‘’Milorad’’ adlı öykü kitabını yeniden okuyorum. Kitap toplumsal çelişkileri, geriliklerle dalga geçip bizi güldürüp ve düşündürürken alttan alta öyküler toplumun gizli yaralarının kanadığını da gösteriyor. Güldüyor ve güldürdüğü kadar da insanı düşündürüyor. Yeryüzünde, bazı maymunların gülmeye benzer hareketlerini saymazsak gülebilen tek canlı insandır. Toplumumuzda gülmenin iyi bir şey olmadığı inancı yaygın olmasına rağmen, gülmek tamamıyla insani bir edinimdir. A. Kadir Konuk mizahın yanı sıra edebiyatın diğer alanlarında da güçlü eserler üretebilmiş bir yazar. Kitaplarını tekrar tekrar okumaktan fayda var.
|
|
Kurdish
Turkish
Download
En Popüler
En İyi
Ekle
Yazdır
Yorum Ekle 
